Herinneringsborden

Schaaltje rondom 1900
Jaartal: tussen 1893 en 1906
Maker: Holland Fayence- en Tegelfabriek in Utrecht. De fabriek bestond van 1893 tot 1920 met J.W. Mijnlieff als eigenaar. Na 1906 werden uitsluitend tegels gemaakt, daarvoor ook serviezen. Die laatste in het bijzonder door J. van de Bosch en H.P. Berlage. De productie van de fabriek eindigde in 1917.
Diameter: 15 cm, de hoogte is 2,5 cm.
In collectie: Jan Oege Zijlstra
Bijzonderheden: Het cijfer 27119 geeft waarschijnlijk het patroon van de schildering aan of welke kleuren gebruikt moesten worden. Het + teken is naar verwachting een aanduiding dat het schaaltje geglazuurd moest worden. De letters HA kunnen betekenen dat het schaaltje ten behoeve van de Holland America Line was. Je zou denken dat de afkorting HAL logischer is dan de gebruikte afkorting HA, maar waarschijnlijk kende de maker van het schaaltje de afkorting HAL (nog) niet.
Van Clive Hellinga ontving ik onderstaande foto met de mededeling dat van het schaaltje er slechts 2 types zijn gemaakt. Het schaaltje is onderdeel van een kop en schotel. Eigenlijk dus geen schaaltje, maar een schotel!


Nieuw Amsterdam op melkglasJaartal:  begin 20ste eeuw
Maker: onbekend
Diameter:
In collectie: Clive Hellinga
Bijzonderheden: Het oudst bekende bord dat een schip van de Holland America Line laat zien dateert uit het begin van de twintigste eeuw en toont de Nieuw Amsterdam. Het bord is gemaakt van melkglas.


Een bijzonder asbakje
Hoewel deze website over HAL-borden gaat, kan ik het niet nalaten dit prachtige asbakje te laten zien.
Jaartal: 1910/1915
Maker: Potterij Rembrandt. Potterij Rembrandt was een aardewerkfabriek gesticht in 1907 door Pieter Cornelis Köhler.  Hij leefde van 1896 tot 1960, de fabriek stond in Utrecht. De naam Rembrandt is waarschijnlijk gekozen vanwege het Rembrandtjaar in 1906. Köhler had echter geen succes en verhuisde in 1908 naar Nijmegen. Daar ging hij samenwerken met J.J.H. Oor, maar verliet in 1913 de samenwerking. In1917 ging deze fabriek failliet.
In collectie: Clive Hellinga
Bijzonderheden: In het centrum van het asbakje is een oud Hollands zeilschip te zien, in de verte zie je er nog twee.
Het asbakje bevat de tekst ‘Compliments of the Holland America Line’ en was daarmee waarschijnlijk een relatiegeschenk, misschien een zogenaamde ‘pillowgift’ voor de passagiers. Iets wat we ons niet niet meer kunnen voorstellen, maar ik weet nog goed hoe mijn grootvader zijn grote, gepoederde sigaren rookte en maar wat blij was met een asbak!
Het asbakje is te zien in het Keramisch Museum Goedewaagen, Glaslaan 29 te Nieuw Buinen tot 01-07-2019 in de tentoonstelling ‘Cruiseschepen in klei bediend’.


Het RVS Insurance Company Plate
Jaartal: 1929
Maker: De Porceleyne Fles
Diameter: 21,1 cm
In collectie: Jan Oege Zijlstra
Bijzonderheden: Op het bord is de Statendam III afgebeeld . Op 4 april 1929 werd het schip tiijdens de officiële proefvaart overgedragen aan de HAL. Aan boord bevinden zich ruim 300 gasten, waaronder ZKH prins Hendrik, zeven ministers van het eerste kabinet De Geer en burgemeester Patijn van Rotterdam. De eerste reis vond plaats op 11 april 1929 en voerde naar New York.
Het bord is bijzonder omdat het is uitgegeven ter gelegenheid van de verzekering van het schip door de RVS. RVS Verzekeringen was een Nederlandse verzekeringsmaatschappij die onder die naam actief was van 1838 tot 2011, thans een onderdeel van de Nationale-Nederlanden. Gedurende het grootste deel van de 19e eeuw was de RVS gevestigd aan de Westerstraat 3 in Rotterdam. Begin jaren 90 van de 20e eeuw nam de RVS zijn intrek in het nieuwe pand van Nationale Nederlanden (Delftse Poort), in de kleinste van de twee torens. In 1995, na de fusie met Victoria Vesta, verhuisde het grootste deel van het personeel naar het Victoria Vesta pand in Ede, op een steenworp afstand van mijn woonhuis. De panden aan de Westerstraat moesten plaats maken voor de bouw van de Erasmusbrug.
De achterzijde van het bord spreekt voor zichzelf, klik er maar eens op:
Het bord is gemaakt door De Porceleyne Fles in Delft. Dat is te zien aan het merk. De Porceleyne Fles is in 1653 opgericht in Delft. Elk voorwerp is handbeschilderd en heeft op de onderkant een merkteken – een apothekersflesje met daaronder ineengestrengeld de initialen JT, Joost Thooft, eigenaar van het bedrijf in 1876. Onder het flesje staat het woord Delft met een krullende hoofdletter D. De naam van de schilder blijkt uit de gecombineerde v en H, linksonder. Deze staan voor de schilder G. van Heijenoort, werkzaam bij de Porceleyne Fles van 1891 tot 1940. De letter(s) rechts geeft/geven de jaarcode. In dit geval een Y.  Het bord dateert uit 1929, voor dat jaar zijn de jaarletters BY. Waarschijnlijk vond men een Y in dit geval voldoende. Onderaan staat het artikelnummer.


Serving the South
Jaartal: 1962
Maker: Delft Holland met de letters PS
Diameter: 29 cm
In collectie: Jan Oege Zijlstra
Bijzonderheden: Dit bord heeft geen betrekking op cruises, maar op vrachtvaart. Het markeert het 50 jarig jubileum vrachtvaart van de Holland Amerika Lijn. Het laat het SS Sommelsdijk 1912 zien en het MV Gaasterdijk 1962. De inscripties zijn ‘1912-1962’ en ‘Serving the South’. Ook worden twee wapens getoond met onderschrift Nederland en United States of America. Als randversiering een tiental soorten producten van ‘bagged goods’ en ‘piece goods’ tot ‘steel’ en ‘oil’.  In het centrum de reeds genoemde schepen, een landkaart en een windroos.


36 jaar Nieuw Amsterdam
Jaartal: 1974
Maker: Royal Goedewaagen, “Blue Delft”
Diameter: 24,3 cm
In collectie: Jan Oege Zijlstra
Bijzonderheden: In december 1973 maakte het schip de laatste cruise. Hoewel er plannen waren om het schip permanent naar Rotterdam te halen, belandde het toch in februari 1974 bij de sloper in Kaohsung, Taiwan. Het bord bevat de tekst ‘Holland-Amerika Lijn’ en  ‘ss Nieuw-Amsterdam 1938-1974’. Ook bevat het een afbeelding van het schip alsmede de Nedelandse en Amerikaanse vlag met daartussen de letters N.A.S.M. (Nederlandsch Amerikaansche Stoomvaart Maatschappij ).


(Monarch Star en Monarch Sun (beide 1975?) ontbreken)


25 Jarig jubileum Statendam IV
Jaartal: 1982
Maker: Royal Goedewaagen “Blue Delft” Holland
Diameter: 24,3 cm
In collectie: Jan Oege Zijlstra
Bijzonderheden: De tekst luidt ‘ss Statendam IV’ met onderin het 25 jarig jubileum ‘1957-1982’. Op de voorgrond staat het Vrijheidsbeeld terwijl de skyline van New York achter het schip is afgebeeld. Na vele jaren dienst tussen Amsterdam en New York werd de Statendam IV in 1971 tot cruiseschip omgebouwd. In 1986 werd het verkocht.


De Maasdam in Rotterdam
Jaartal: 1996
Maker:
Diameter:
In collectie: Clive Hellinga
Bijzonderheden: Op het bord staat ‘M.S. Maasdam, Port of Rotterdam’ met daar onder de datum ‘august 29, 1996’. Op het bord ligt het schip voor het voormalig hoofdkantoor van de Holland America Line, thans Hotel New York, ook bekend als ‘The Grand Old Lady’. Het gebouw is in Jugendstile gebouwd in de periode 1901-1917. De Nederlandse vlag wappert achter het gebouw.
“Rotterdam weer cruisehaven?” is naam van de expositie die eind juni  1996 in het Maritiem Museum Prins Hendrik te Rotterdam begon.  Aanleiding voor de tentoonstelling was het geplande bezoek op donderdag 29 augustus 1996 van de Maasdam 5.  Aldus werd getracht Rotterdam weer cruisehaven te maken.


De Rotterdam V in Rotterdam
Jaartal: 1997
Maker: Royal Goedewaagen “Blue Delft” Holland
Diameter: 24,3 cm
In collectie: Jan Oege Zijlstra
Bijzonderheden: Het bord lijkt veel op het voorgaande, met dien verstande dat de tekst nu bovenin luidt: “S.S. Rotterdam V” met onderin de aanduiding “1959-1997”. Op het achter het schip gelegen hoofdkantoor staat duidlijk de naam te lezen ‘Holland Amerika Lijn’.  In tegenstelling tot het vorige bord hangt hier niet de Nederlandse, maar de vlag van de NASM (Nederlandsch Amerikaansche Stoomvaart Maatschappij) fier te wapperen.
Op 3 september 1959 was de eerste afvaart, in 1997 werd het verkocht. Op 4 augustus 2008 werd het schip definitief in Rotterdam afgemeerd.


125 jaar Holland America Line
Jaartal: 1998
Maker: Royal Distel dept. of Royal Goedewaagen
Diameter: 24,3 cm.
In collectie: Jan Oege Zijlstra
Bijzonderheden: ‘Holland America Line 125th anniversary 1873-1998’ en ‘MS Rotterdam’ staat bovenin het bord. Onder staat ‘Port of Rotterdam June 1998’ terwijl in de rand de 6 continenten Africa, South America, Australia, Asia, Europe en North America verbeeld zijn. In het centrum vinden we het schip, de Erasmus-brug en Hotel New York, het voormalige hoofdkantoor van de Holland Amerika Lijn.


De Volendam als troepenschip
Jaartal: 1999
Maker:
Diameter:
In collectie: Clive Hellinga
Bijzonderheden: De Volendam I was in de vaart van 1922-1952. Dat schip is afgebeeld op het bord. Onderop staat ’43e Z.I.B.V.A.’ hetgeen waarschijnlijk staat voor de 43ste Zelfstandige Infanterie Brigade Verbindings Afdeling. Vertrokken op 30 juli 1947 vanuit de Merwehaven was de “Volendam” het eerste troepentransportschip dat na het begin van de ‘Eerste Politionele Acties’ naar Ned-Indië vertrok. Op het bord staan de data 28 september 1949 en 28 september 1999. Het bord herinnert waarschijnlijk aan troepentransport van o.a. de genoemde Z.I.B.V.A.  door de Volendam I.


Het Millennium bord
Jaartal: 2000
Maker: Royal Distel dept. of Royal Goedewaagen
Diameter: 24,0 cm
In collectie: Jan Oege Zijlstra
Bijzonderheden: In het bord staat met grote letters “MILLENNIUM”. op de rand staat een klok (12 uur), een zandloper, het jaartal 2000 en de kalenderovergang van 31 December naar 1 Januari. De volgende schepen zijn afgebeeld: ss Westerdam I (1946), ms Rotterdam (1997), ss Statendam III (1929) en de ms Maasdam I (1873).